KASIMPAŞA İSKELESİ
- Arif Atılgan
- 5 gün önce
- 3 dakikada okunur
1851 yılında İstanbul Boğazı’nda ve daha sonra Anadolu Yakası’nda insanların denizden ulaşımını sağlamak için Şirket- Hayriye kurulmuş.1856 yılında da Haliç içinde denizden ulaşım için Haliç-i Dersaadet Şirket-i Hayriyesi kurulmuş. 1945 yılında tamamı Şehir Hatları çatısı altında toplanmış.
Haliç içinde Eminönü ile birlikte 14 iskele varmış. Bunlardan 6 tanesi suyun sığlaşması, bulunduğu yerde başka bir yapı yapılması gibi çeşitli sebeplerden günümüze ulaşamamıştır. Yemiş, Cibali, Camialtı, Halıcıoğlu, Defterdar, Kağıthane İskeleleri... Günümüzde çalışır halde olanlar Kasımpaşa, Hasköy, Sütlüce, Eyüp, Ayvansaray, Balat ve Fener iskeleleridir. Kasımpaşa İskelesinden başlayalım.
Kasımpaşa, Beyoğlu ilçesinin Bedrettin Mahallesi içinde bir semttir.
Bizans zamanında burada Cenevizliler varmış. Bölgedeki su kaynakları sebebiyle adı Kaynaklar anlamında Pegai imiş. Fatih Sultan Mehmed2in (1451-1481) fetih sırasında Haliç’in ağzina gerilen zinciri, Tophane’den Beyoğlu tepesine çıkardığı gemileri Kasımpaşa’dan denize indirerek aştığı yazılır. Sonraki yıllarda Kanuni Sultan Süleyman, (1520-1566) vezirlerinden Güzelce Kasım Paşa’ya başarıları sebebiyle bu havaliyi vermiş. O dönemden itibaren de buraya Kasımpaşa denmiş.
Kasımpaşa tersaneler bölgesi olarak bilinir. İlk olarak Fatih zamanında 1455 yılında Tersane-i Amire kurulmuş. Daha sonra Sultan I. Selim (1512–1520) döneminde büyük ölçüde genişleyen tersane, Kanuni Sultan Süleyman’ın (1520–1566) tahtta olduğu yıllarda, dünyanın en büyük tersanelerinden biri haline gelmiş. Haliç, Camialtı ve Taşkızak tersaneleri günümüze gelmiştir. Ancak buralarda bazı projeler düzenlenmiş. Bildiğim kadarıyla günümüzde Haliç Tersanesi çalışmaktadır… Kalyoncu Kışlası 1785 yılında Cezayirli Gazi Hasan Paşa tarafından yapılmış. Paşa evcilleştirdiği aslanla dolaşırmış. Nitekim orada aslanıyla birlikte heykeli vardır… Piyale Paşa Camii 1573 yılında Mimar Sinan tarafından yapılmış… Ayrıca Deniz Hastanesi (1785), Bahriye Nezareti (19.Yüzyıl), Mimar Sinan’ın eseri Büyük Hamam (1533), yine Mimar Sinan’ın eseri olarak yapılmış geçirdiği yangınlar sonrası bugün yeni haliyle var olan Güzelce Kasımpaşa Camii (Camii Kebir-1534), Aynalıkavak Kasrı (18.Yüzyıl), Tarihi Kasımpaşa fırını…
Turabi Baba Kütüphanesinden bahsedeyim. 18.Yüzyıl son çeyreğinde tekke olarak kurulmuş. İstanbul’un işgali döneminde Milli Mücadele (1918-1923) için asker ve cephane toplanan bir mekanmış, Tekke ve Zaviyelerin kapatılması (1925) sonrası Kasımpaşa Spor Kulübü olmuş, 1927 yılında sporcu gençlerin başarıları sonrası Atatürk buraya Gençliğe Hitabesini gönderir. Okunan hitabet duvara asılır. Dolayısıyla burası Gençliğe Hitabe’nin ilk okunduğu yerlerden biri olur. 1975 yılında yangın geçirir, 2007 yılında restorasyonuna başlanır ve 2008 yılında kütüphane olarak açılır.
Kasımpaşa İskelesine gelirsek…
Haliç’in en eski ve en büyük iskelesidir. Osmanlı zamanından beri vardır. Ahşap olarak yapılmıştır. Ancak hemen yanındaki Kasımpaşa Deresi’nin getirdiği alüvyonlar dolayısıyla derinlik azalır. Vapurlar yanaşmakta zorlanır.
1934 yılında Kasımpaşa Deresi’nin üzeri kapatılmış, burası Bahriye Caddesi olmuştur.
2004 Yılında eski iskelenin yerine aynı yerde beton ayaklar üstünde beton zeminli yeni iskele yapılır. Üst kısmı ahşap olup üzeri kiremit çatılıdır. Buradaki deniz derinliği 4.5 metredir.
Semtin takımı olan Kasımpaşa Spor Kulübü futbol ve güreş dallarında etkilidir. Tepebaşı’ndaki stadyumunun adı Recep Tayyip Erdoğan’dır. Çünkü 12. Cumhurbaşkanı bu semtte yaşamış.
Çevrenin en bilinen mahallesi Hacı Hüsrev’dir. Bu kişi Fatih Sultan Mehmed Haliç’e gemileri indirirken yağlama yöntemini bulan kişidir. Yani mahallenin geçmişi 1453’e dayanıyor denebilir. Çingene Mahallesidir. Renklidir, olaylıdır. Geçmişini yenilemek için 1991 yılında İstiklal Mahallesi olmuştur. Anılarım çoktur da yazamam.
Gece hayatını yaşayanlar bilir. Eve gitmeden önce son gidilen mekan işkembecidir. Her iki yakadaki içkembecileri bilirim. En bilineni Pangaltıdan Kasımpaşa’ya inerken Dolapdere’deki Apik İşkembe Salonu idi. Hatta anımsadığım kadarıyla en pahalısıydı da galiba. Sahibi Apik Hayrabetyan bu salonu 1942-2014 yılları arasında çalıştırdı. Ünlüler giderdi. Hatta 1980’lerde darbe yaparak Devlet Başkanı olan Kenan Evren’in de gittiğini duymuştum.
1972-1975 yılları arasında ÇBS’de çalışmıştım. Büro Karaköy’de fabrika Alibeyköy’deydi. Sık sık gider gelirdim. Dolayısıyla Haliç’i yaşardım. Kasımpaşa’yı da…
ARİF ATILGAN 2026 OCAK
Yorumlar